Niet medicamenteuse

Bij een juiste therapie van bedplassen staat het kind centraal en niet zozeer het bedplassen. Een kind dat er zelf niet mee zit, moet (en kan) men dan ook niet behandelen. De motivatie van het kind, en van de ouders, is de belangrijkste voorwaarde voor succes. Een aantal algemene therapeutische principes van iedere therapie zijn daarnaast:

  • regelmatige begeleiding
  • stimuleer actieve participatie en de verantwoordelijkheid van het kind
  • maak een behandelplan
  • start niet op een onrustig moment of vlak voor een belangrijke gebeurtenis
  • prijs het kind bij resultaat, straf niet
  • verwacht niet te veel en te snel
  • help het kind met succes en met teleurstellingen

 

Positieve stimulatie

Een eerste stap in elke behandeling is het kind te prijzen of te belonen als het een nacht droog gebleven is. Straffen wanneer het mis gaat maakt het kind alleen maar nerveuzer. Het bedplassen neemt daardoor toe en het kind ontkent het probleem liever dan mee te werken aan een oplossing.
Bedenk daarbij dat het niet in alle culturele milieus een vanzelfsprekendheid is om kinderen te prijzen! In hun gezinssituatie, met name bij allochtone patiënten, is dit moeilijker bespreekbaar.

 

Kalender Methode

Een methode van positieve stimulatie is de kalendermethode: iedere keer als het kind een nacht droog gebleven is, mag het een zonnetje of sterretje op een kalender tekenen. Voor een bepaald aantal zonnetjes of sterretjes krijgt het kind dan een vooraf afgesproken beloning.

 Plassen-lezen -Plassen

Een van de eerste maatregelen naast beperken van de vochtopname enkele uren voor het slapen gaan is Plassen-Lezen-Plassen.
Na het uitplassen voor het kind naar bed gaat, wordt het rustig liggend in bed voorgelezen, of  leest zelf. Gedacht wordt dat door deze rust de urineproductie gestimuleerd wordt en dat door opnieuw te uitplassen voor het werkelijke slapen het kind met minder urine in het lijf de nacht begint.

Wekken

Opnemen van het kind houdt in dat het kind ’s avonds wakker wordt gemaakt en dan even gaat plassen. Dit kan voordat de ouders zelf naar bed gaan. Sommige kinderen plassen al vrij snel nadat ze slapen in bed. Opnemen moet dan eerder gebeuren. Niet vaker dan 1 maal per nacht. Maak uw kind daarbij wakker, anders leert het slapend te plassen en dat is niet de bedoeling.

Als het kind door opnemen moeilijk weer inslaapt en de volgende dag niet uitgerust is dan kan volstaan worden met opnemen zonder het kind wakker te maken. Eventueel kan dan ook overwogen worden het kind niet goed wakker te maken en half slapend te laten plassen. Dit geldt ook voor kinderen in de overgangsfase naar droog worden. Als het kind met halfslapend plassen droog blijft, dan dit gewoon voortzetten en bijvoorbeeld na 3 maanden tijdelijk stoppen en kijken wat het effect is.

Afspraken met het kind

Het is belangrijk om van tevoren goed met het kind af te spreken op welke manier het wakker gemaakt wil worden. Dit kan op verschillende manieren, bijvoorbeeld:

  • gewoon zachtjes wekken
  • met een van tevoren afgesproken wachtwoord

Laat het kind dan zelf naar de wc gaan en praat rustig tegen het kind, zodat het goed wakker blijft totdat hij/zij weer in bed ligt. Als het kind de rest van de nacht droog blijft, kan het opnemen elke avond met een half uur vervroegd worden net zolang tot men bij het tijdstip is aangekomen dat het kind één uur in bed ligt. Als het kind na het opnemen moeilijk in slaap komt en ’s ochtends moe is, dan is het beter om (tijdelijk) te stoppen.

Voordeel / Nadeel

Het voordeel van deze methode is dat het makkelijk voor een korte periode gedaan kan worden en het moraal van het kind wordt opgevijzeld. Het nadeel is dat de ouders de verantwoordelijkheid op zich nemen.

 

Wekken met Wachtwoord

Recente onderzoeken hebben aangetoond dat ” wekken met een wachtwoord” wat vroeger geadviseerd werd de kans op droog worden niet vergroot, in vergelijking met “wekken zonder wachtwoord”.

 

Therapie: Plaswekker

Een goede methode tegen bedplassen, is de plaswekker. Deze plaswekker is te verkrijgen via de huisarts/schoolarts, bij de kruisvereniging of bij de plaswekkerfabrikant zelf. Er zijn verschillende fabrikanten die plaswekkers aanbieden.
De plaswekker kan gebruikt worden vanaf 7 jaar. Van belang is dat het kind zelf van het bedplassen af wil komen en het zelf dus als een probleem ziet. Het kind moet voldoende gemotiveerd zijn om iets tegen het bedplassen te doen. In enkele gevallen is het kind al op jongere leeftijd gemotiveerd. De plaswekker kan eerder gebruikt worden, maar aangeraden wordt dat het kind in ieder geval 6 jaar is.

Werking van de plaswekker

De plaswekker is een apparaat dat met een draadje verbonden is aan een speciaal broekje of inlegger. Voor het slapen gaan wordt de wekker door het kind samen met de ouders geïnstalleerd. Zodra er ‘s nachts een paar druppels op het broekje komen, gaat de wekker af.

Alle plaswekkers werken op batterijen dus je hoeft niet bang te zijn dat het kind een schok krijgt. Het kind gaat uit bed, zet de wekker af, doet zijn plas op het toilet en vervangt het gebruikte broekje. Dan schakelt het kind de wekker weer in. Zodoende wordt het kind steeds gewaarschuwd op het moment dat de blaas vol is. Als het kind erg moeilijk wakker wordt, maakt de ouder het kind wakker b.v. met een nat washandje op zijn/haar voorhoofd. Na enkele nachten zal het kind sneller wakker worden. Het is heel belangrijk dat het kind echt wakker is, omdat u anders het kind leert bedplassen.

Het kind moet bij deze methode ‘s nachts niet slaapdronken naar het toilet gaan, maar alle stappen volgen. Leer het kind vooraf precies wat het moet doen. Het kind moet gaan slapen met het idee “ik moet wakker worden van de plaswekker, als ik het geluid hoor, spring ik uit mijn bed”. Indien het bed toch nat is, moet het kind zelf (helpen met) verschonen.

Er zijn meerdere  plaswekkers in de handel, zie hiervoor de websites van de sponsoren van deze KCB site,  daaronder ook  een mat en een trilkussen die speciaal gemaakt is voor doven en slechthorenden.

Droge en natte regels voor gebruik plaswekker

Deze regels helpen om droog te worden. Iedere avond voor het slapen gaan, neem je de regels door, ook al denk je dat je ze wel kent.

De droge regels

  • P-R-P  Plassen-Rusten-Plassen-oefening.

Half uur voor je gaat slapen, ga je plassen, pyjama aantrekken en tanden poetsen. Daarna ga je 30 min. plat in bed liggen rusten (lezen, muziek luisteren) Daarna ga je nog een keer plassen.

  • Kijk voor je gaat slapen of de plaswekker aanstaat en alles goed is aangesloten. (je bent een piloot die voor iedere vlucht alle lampjes en schakelaars van zijn vliegtuig controleert)
  • Zorg dat je voor het slapengaan het geluid van de plaswekker goed in je hoofd hebt. Laat het alarm nog 4x afgaan, dan herken je het geluid ’s nachts en word je er eerder wakker van.
  • Bedenk dat je uit bed moet springen als de wekker gaat. Je bent net een brandweerman die rustig ligt te slapen, maar die bij alarm meteen opspringt.

De natte regels

De natte regels gaan over wat je moet doen wanneer je ’s nachts nat bent. De eerste week oefen je deze regels voor je gaat slapen. Je gaat op bed liggen en vraag je papa of mama om de wekker af te laten gaan. Jij gaat dan uit bed en doet alles wat je moet doen als je nat bent. Zo weet je ’s nachts als je nat bent, precies wat er moet gebeuren.

De natte regels

  • Ik sta op, zet het alarm uit en ga direct plassen op de wc.
  • Ik doe de natte broek uit.
  • Ik doe een droge broek aan.
  • Ik zet de plaswekker weer aan.

Iedere morgen schrijf je op je kalender hoe het ’s nachts is gegaan.

Op je kalender zijn er 4 kolommen;

  • Nat, niet wakker van de bel
  • Nat, wakker van de bel
  • Droog zelf wakker geworden
  • Droog doorgeslapen zonder bel

Stoppen met de plaswekker

 In het begin zal de plaswekker regelmatig afgaan. Als alles goed gaat zal dat na één of twee weken steeds minder vaak gebeuren. Het is natuurlijk te hopen dat je snel droog bent en blijft. Wanneer je 14 nachten achter elkaar droog bent gebleven (het alarm is niet afgegaan) mag je zonder de plaswekker gaan slapen. De “droge en de natte regels” gelden dan niet meer. Toch is het wel belangrijk dat je blijft oefenen om wakker te worden. Doe daarom nog voor het slapen de “Word Wakker Oefening”

Word Wakker Oefening;

 

  • Ik blijf droog vannacht
  • Als ik een seintje van mijn blaas voel, spring ik uit bed
  • Wanneer ik uit mezelf wakker word, ga ik altijd naar de WC om te plassen.
  • P-R-P oefening (plassen-rusten-plassen)

Het komt voor dat de plaswekker nog niet goed helpt. Het kan zijn dat je niet wakker wordt van de wekker. Het kan ook zijn dat wel wakker wordt, maar toch in je bed blijft plassen. Als dat na 4-6 weken nog zo is, dan zal de wekker jou waarschijnlijk nu niet kunnen helpen. Je kunt het beter na een jaar nog eens proberen. Het komt vaak voor dat kinderen eerst droog worden, maar na een tijdje toch weer in bed gaan plassen. Je kunt dan de plaswekker nog een keer gebruiken. Na 2x blijven de meeste

Duur van het gebruik

Het is beter om de plaswekker niet langer dan vier maanden te gebruiken, tenzij met inschakeling van de huisarts of hulpverlener. Stoppen als het kind 2 weken droog is. De wekker dan nog wel 1 week in huis houden.

Begeleiding belangrijk

Wil de methode een goede kans van slagen hebben, dan moet de plaswekker goed werken en moet er voldoende begeleiding zijn. Het probleem is dat niet iedere fabrikant of kruisvereniging goede begeleiding geeft. Sommige plaswekker fabrikanten, een aantal GG en GD en zorgverzekeraars geven begeleiding. Voor informatie kunt u contact opnemen met het KCB.

Plaswekker in combinatie met Medicijnen

Artsen adviseren ook in bepaalde gevallen de plaswekker in combinatie met Minrin, een preparaat dat ervoor zorgt dat er minder urine wordt aangemaakt. De plaswekker in combinatie met Minrin werkt voor het kind motiverend, omdat als er eenmaal niet in bed wordt geplast het zelfvertrouwen toe kan nemen.

Droogbedtraining

De Droogbedtraining is verdeeld in drie fasen:

Fase 1

Deze fase kan het beste worden uitgevoerd in de nacht voorafgaand aan een vrije dag zodat ouder en kind de volgende dag kunnen uitslapen. In deze nacht wordt het kind elk uur gewekt met de plaswekker. Deze fase is verdeeld in vijf onderdelen:

  • Een uur voor bedtijd
    De ouder neemt de te volgen stappen door. De plaswekker en broekje worden klaargelegd. Begonnen wordt met een positieve oefening. Een wachtwoord wordt afgesproken dat het kind moet noemen bij het wekken
  • Bedtijd
    Kind mag nog wat drinken, gaat naar bed en de ouder vertelt nog een keer wat die nacht gaat gebeuren. De plaswekker wordt aangezet en het kind kan gaan slapen. Eén van de ouders blijft de hele nacht op om te helpen.
  • Ieder uur na bedtijd
    Het kind wordt ieder uur zo goed mogelijk gewekt, zegt het afgesproken wachtwoord en gaat naar de w.c.
    Als het broekje van de plaswekker en de lakens nat zijn, is dat een ongelukje (zie
  • Ongelukje, de wekker gaat af
    Geef het kind de gelegenheid om zelf de wekker uit te zetten. Als het kind wakker is, vertel dan op neutrale toon dat het geplast heeft. Laat het kind naar de w.c. gaan om verder te plassen. Doe een verschoningsoefening met het kind.
  • ‘s Ochtends
    De training eindigt om 6 uur of op de tijd dat het kind gewend is op te staan. Laat het kind uitslapen. Leg de nadruk op de dingen die goed zijn gegaan. Geef in de loop van de dag nog minstens 5 keer een compliment.

Fase 2

De nachten na de eerste intensieve nacht  wordt voor het slapen gaan begonnen met 5  positieve oefeningen. Het kind wordt verteld dat het fijn is dat het droog blijft en dat na een ongelukje de positieve oefeningen en de verschoningsoefeningen nodig zijn.
‘s Nachts wordt het kind op een vaste wektijd wakker gemaakt beginnend bij 0.30 uur. Na iedere nacht wekt de ouder het kind een half uur vroeger.
Bij een ongelukje herhaalt de procedure zich als in fase 1, onder d.
Na een droge nacht complimenteren de ouders het kind.

Fase 3

Als het kind 14 nachten achter elkaar droog is geweest, is de training klaar. Dit betekent dat:

  • De plaswekker niet meer gebruikt wordt;
  • De ouders complimentjes moeten blijven geven;
  • Wektijd stoppen na 4 weken droog zijn.

Bij een ongelukje worden weer verschoningsoefeningen en positieve oefeningen (zonder wekker) gedaan. Als binnen een week 2x een ongelukje voorkomt, dan moet fase 2 opnieuw uitgevoerd worden totdat weer 14 droge nachten achter elkaar zijn bereikt.

Positieve oefening: Op bed wordt een leuk spelletje gedaan. De ouder zet onopvallend de wekker aan, waarop het kind als de wekker afgaat deze zelf afzet om vervolgens de oefening af te maken (opstaan, wekker afzetten, broekje uitdoen, naar de w.c. gaan enz.)

Verschoningsoefening:

  • Kind doet een schone pyjama aan
  • Kind haalt natte lakens van bed, pakt natte pyjama en brengt ze naar de wasmand
  • Kind pakt schone lakens en maakt (evt. met hulp) het bed op
  • Ouder maakt plaswekker weer gereed
  • Kind mag iets drinken
  • Instructies en wachtwoord voor het komende uur herhalen.

Klinische Droog Bed Training

De DBT in groepsverband is bedoeld voor zeer hardnekkige oudere bedplassers. Alvorens in aanmerking te komen voor deze klinische DBT heeft het kind alle andere behandelingen (zie paragraaf 1, de stappen 1, 2 en3) al doorlopen zonder resultaat. De professional neemt een extra anamnese af met aandachtspunten om zicht te krijgen op het probleem en om de juiste behandeling voor te stellen.